Συνέντευξη στο opendemocracy.net

Συνέντευξη στον Alex Sakalis https://www.opendemocracy.net/can-europe-make-it/alex-sakalis-zoe-konstantopoulou/konstantopoulou-interview

Ζωή Κωνσταντοπούλου: Δεν πιστεύω ότι το να υποταχθούμε σε αυτό το είδος της πειθαρχίας, που αντιπροσωπεύει ένα νέο είδος ολοκληρωτισμού, μπορεί να εγγυηθεί οποιοδήποτε μέλλον για την Ευρώπη και τους λαούς της Ευρώπης

Η Ζωή Κωνσταντοπούλου συζητά για την περίοδο που πέρασε στον ΣΥΡΙΖΑ, τη σημασία ενός Σχεδίου Β για την Ευρώπη, το Grexit εναντίον Brexit.

Alex Sakalis: Η 25η Ιανουαρίου ήταν η επέτειος ενός έτους από τις εκλογές που έφεραν τον ΣΥΡΙΖΑ στην εξουσία στην Ελλάδα. Εσείς, φυσικά εμπλακήκατε σε μεγάλο βαθμό σε εκείνη την εκστρατεία, πριν αποχωρήσετε από τον ΣΥΡΙΖΑ και κατεβείτε ως ανεξάρτητη υποψήφια με τη Λαϊκή Ενότητα στον απόηχο του ελληνικού δημοψηφίσματος. Ποιές ήταν οι σκέψεις σας σχετικά με την επέτειο ενός έτους;

Ζωή Κωνσταντοπούλου: Οι σκέψεις μου σχετικά με την εν λόγω επέτειο ενός έτους ήταν ότι η σημερινή κυβέρνηση, ο σημερινός λεγόμενος "ΣΥΡΙΖΑ" και οι πολιτικές που έχουν εφαρμόσει δεν έχουν καμμία σχέση με την εντολή της 25ης Ιανουαρίου 2015 και με την εμπιστοσύνη με την οποία ο Ελληνικός λαός αγκάλιασε τον ΣΥΡΙΖΑ. Και δεν έχουν καμμία σχέση με τον ΣΥΡΙΖΑ όπως ήταν τότε.
Σήμερα είμαστε μάρτυρες ενός εντελώς μεταμορφωμένου κόμματος υπό την ονομασία “ΣΥΡΙΖΑ”, που διέπεται από νεοφιλελεύθερες, αυταρχικές πολιτικές, έχοντας παραδοθεί πλήρως στους δανειστές. Οι δεσμοί του με τους νέους, τους φτωχούς και τα πιο αδύναμα τμήματα της κοινωνίας - στα οποία έχτισε την υποστήριξή του - έχουν διαρραγεί.

Alex Sakalis: Πώς ξεκινήσατε να εμπλέκεστε με τον ΣΥΡΙΖΑ; Πώς γνωρίσατε τον Αλέξη Τσίπρα;

Ζωή Κωνσταντοπούλου: Ήμουν μέλος των Ανεξάρτητων Φοιτητικών Παρατάξεων στο Πανεπιστήμιο, ενώ ο Αλέξης Τσίπρας - που είναι δύο χρόνια μεγαλύτερός μου - ήταν μέλος της αριστερής φοιτητικής παράταξης του Συνασπισμού. Έτσι γνωριστήκαμε. Δεν υπήρξα ποτέ μέλος του Συνασπισμού ή του ΣΥΡΙΖΑ. Πάντοτε πίστευα στη δύναμη των κοινωνικών κινημάτων και γι'αυτό ποτέ δεν εντάχθηκα σε κανένα κόμμα. Έγινα μέλος του ΣΥΡΙΖΑ, μετά την εκλογή μου ως βουλευτή το 2012, τότε που λήφθηκε η μεγάλη απόφαση ο ΣΥΡΙΖΑ να μετατραπεί σε κόμμα των μελών του. Άλλη μία υπόσχεση που δεν κρατήθηκε.

Alex Sakalis: Όταν εκλεγήκατε ως το μεγαλύτερο κόμμα τον Ιανουάριο 2015, τί ελπίζατε να πετύχετε όντας στην εξουσία;

Ζωή Κωνσταντοπούλου: Όταν εισήλθα στο Κοινοβούλιο για πρώτη φορά ως βουλευτής το 2012 – τότε που ο ΣΥΡΙΖΑ ήταν το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης - ο τομέας μου ήταν η Δικαιοσύνη, η Διαφάνεια και τα Ανθρώπινα Δικαιώματα. Εργάσθηκα για την αντιμετώπιση υποθέσεων μεγάλης κλίμακας διαφθοράς και προσπάθησα να αποκαταστήσω τη διαφάνεια στον τρόπο που λειτουργεί η Βουλή.
Όταν σχηματίσθηκε η Κυβέρνηση το 2015, ο Πρωθυπουργός δεν ήθελε να αναλάβω τον τομέα της Δικαιοσύνης, για λόγους που ακόμη δεν έχουν αποσαφηνισθεί για εμένα. Έτσι, μου πρότεινε το Υπουργείο Εσωτερικών, το οποίο απέρριψα.
Στη συνέχεια μου πρότεινε να γίνω Πρόεδρος της Βουλής, το οποίο αποδέχτηκα. Πίστευα ότι είχε έρθει η ώρα η Βουλή να γίνει ένα πραγματικά αντιπροσωπευτικό σώμα του λαού - ότι θα πρέπει να είναι ανοιχτή στην κοινωνία και να γίνει ένα φιλόξενο μέρος για όλους τους πολίτες.
Έτσι, όλες οι πρωτοβουλίες μου ήταν προς την κατεύθυνση του ανοίγματος του Κοινοβουλίου στο λαό και στην κοινωνία. Υπήρξαν αρκετές περιπτώσεις στις οποίες καλούσαμε το λαό και ιδιαίτερα κοινότητες, κοινωνικά κινήματα, ακόμη και διαδηλωτές να βγουν μπροστά και να έχουν λόγο στις κοινοβουλευτικές συζητήσεις. Υπήρξε μια ειδική συνεδρίαση για την Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας, κατά την οποία τιμήθηκαν από τη Βουλή γυναίκες των κοινωνικών αγώνων που διακρίθηκαν στον αγώνα για ελευθερία, δημοκρατία, δικαιοσύνη και ανθρώπινα δικαιώματα.

Alex Sakalis: Τί ελπίζατε ότι θα επιτύγχανε μια κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ;

Ζωή Κωνσταντοπούλου: Δεν ήταν θέμα ελπίδας, αλλά μια αίσθηση καθήκοντος - να ανταποκριθούμε στις προσδοκίες και στην πολύ συγκεκριμένη εντολή που είχαμε ζητήσει και λάβαμε από το λαό: να απαιτήσουμε την κατάργηση του καθεστώτος του Μνημονίου, να φέρουμε τη δημοκρατία πίσω στο κοινοβούλιο, να προβούμε σε λογιστικό έλεγχο του χρέους και να αρνηθούμε να πληρώσουμε ένα τέτοιο απεχθές χρέος, και να αναλάβουμε νομοθετικές πρωτοβουλίες εκ μέρους όλων εκείνων που είχαν περιθωριοποιηθεί σε μια προσπάθεια να αποκαταστήσουν τη σχέση τους με τα δικαιώματά τους. Αυτό δεν είχε σχέση με την ελπίδα, αλλά με μια δέσμευση, μια υποχρέωση και ένα καθήκον. Και έκανα ό,τι περνούσε από το χέρι μου για να ανταποκριθώ σε αυτό τό καθήκον.

Alex Sakalis: Και σε ποιό σημείο αρχίσατε να συνειδητοποιείτε ότι τα πράγματα δεν πήγαιναν ακριβώς όπως είχαν προγραμματιστεί;

Ζωή Κωνσταντοπούλου: Θα έλεγα ότι υπήρξαν ανησυχητικά σημάδια από το Φεβρουάριο. Υπήρχε αυτή η λεγόμενη “συμφωνία της 20ης Φεβρουαρίου”, η οποία ήταν μια πλήρης παράδοση και η οποία παρουσιάσθηκε ως ένα είδος νίκης για την Κυβέρνηση.
Για εμένα ήταν σαφές μετά από εκείνη τη στιγμή, ότι αυτή δεν ήταν μια νικηφόρα γραμμή της πορείας. Ήταν σαφές ότι έπρεπε πραγματικά να βγούμε από αυτό το πλαίσιο και αυτό ήταν που είπα στη συνεδρίαση της κοινοβουλευτικής ομάδας του ΣΥΡΙΖΑ, το Φεβρουάριο. Το είπα και απευθείας στον Πρωθυπουργό. Τελικά, η συμφωνία αυτή ήταν ο λόγος για τον οποίο ανέλαβα πολύ γρήγορα δράση για τη δημιουργία της Επιτροπής Αλήθειας Δημοσίου Χρέους, την αποκατάσταση και αναβάθμιση της Επιτροπής Διεκδίκησης των Γερμανικών Οφειλών και για την ανάσυρση δύο πρόσφατων υποθέσεων οικονομικοπολιτικών σκανδάλων, της υπόθεσης Siemens και της υπόθεσης της λίστας Λαγκάρντ.

Alex Sakalis: Πού βρίσκονται σήμερα αυτές οι Επιτροπές;

Ζωή Κωνσταντοπούλου: Η Επιτροπή Αλήθειας Δημοσίου Χρέους είναι υπό επίθεση από τη σημερινή κυβέρνηση και τον σημερινό Πρόεδρο της Βουλής. Αφαίρεσαν τις εκθέσεις της Επιτροπής από την ιστοσελίδα του Κοινοβουλίου και έλαβαν μονομερώς απόφαση να αφαιρέσουν τα γραφεία της Επιτροπής.
Στη συνέχεια, κήρυξαν μονομερώς τον τερματισμό του έργου της Επιτροπής. Και τώρα βρισκόμαστε στο στάδιο κατά το κατά το οποίο ο σημερινός Πρόεδρος της Βουλής έχει κλειδώσει τα προσωπικά αντικείμενα και τα αρχεία των μελών της Επιτροπής και αρνείται να ανοίξει εκ νέου τα γραφεία ώστε να μετεγκατασταθούμε στα νέα γραφεία μας, που τώρα φιλοξενούνται από έναν πολίτη.
Η Επιτροπή είναι υπό σφοδρή επίθεση, και αυτό αποδεικνύει ότι δεν αντιμετωπίζουμε απλώς ένα πραξικόπημα, αλλά ένα πραξικόπημα που υλοποιείται εκ μέρους της σημερινής κυβέρνησης και μια ευθεία προδοσία της λαϊκής εντολής.
Η Επιτροπή για τις πολεμικές επανορθώσεις έχει υποβαθμισθεί και δεν έχει ακόμη αξιοποιηθεί το έργο που επιτέλεσε κατά τη διάρκεια της προηγούμενης περιόδου, ιδιαίτερα το έργο που έγινε από μία ειδική επιτροπή του Υπουργείου Οικονομικών, η οποία διαπίστωσε την ύπαρξη ενεργού απαίτησης του ελληνικού κράτους εναντίον της Γερμανίας, που ανέρχεται σε ποσό μεταξύ των 278 και 340 δισεκατομμυρίων ευρώ, σύμφωνα με τους πιο μετριοπαθείς υπολογισμούς.
Όσον αφορά την υπόθεση Siemens και την υπόθεση της λίστας Λαγκάρντ δεν έχουν ανοιχθεί εκ νέου από το Κοινοβούλιο και τις αρμόδιες Επιτροπές. Έτσι, θα έλεγα ότι έχουμε μια στρατηγική συγκάλυψης πάλι απ'την αρχή.

Alex Sakalis: Τί είναι το Σχέδιο Β (Plan B) για την Ευρώπη;

Ζωή Κωνσταντοπούλου: Πρόκειται για μια πρωτοβουλία με σκοπό συζητήσουμε - σε πανευρωπαϊκό επίπεδο - μια νέα στρατηγική για την Ευρώπη, με έμφαση στην ανάκτηση της δημοκρατικής λειτουργίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης: μια δημοκρατική λειτουργία η οποία, πάνω απ 'όλα, θα σέβεται τη λαϊκή κυριαρχία και τα δικαιώματα των ανθρώπων. Περιλαμβάνει όχι μόνο πολιτικούς αλλά και μέλη κοινωνικών κινημάτων και ομάδες ακτιβιστών.

Alex Sakalis: Οπότε πού βλέπετε τα ανοίγματα για την Αριστερά στην Ευρώπη; Η περίπτωση του ΣΥΡΙΖΑ φαίνεται να υποδηλώνει ότι οι εθνικές κομματικές πολιτικές δεν μπορούν να επιτύχουν οποιαδήποτε ουσιαστική αλλαγή στο σημερινό σύστημα.

Ζωή Κωνσταντοπούλου: Δεν το πιστεύω καθόλου αυτό. Δεν νομίζω ότι αυτό ήταν μια αποτυχία της εθνικής κομματικής πολιτικής. Ήταν μια προδοσία εκ μέρους των προσώπων που πρόδωσαν την Αριστερά. Πρόδωσαν τις αρχές και την ιστορία της Αριστεράς, απλώς και μόνο για να κρατηθούν στην εξουσία.
Αυτό δεν πρέπει να ερμηνευθεί ως αποτυχία της Αριστεράς, πρέπει, όμως, να μας διδάξει ότι όσες διακηρύξεις κι αν υπογράψεις, όσες αρχές κι αν συμφωνήσεις, αυτό που πραγματικά μετράει είναι τί θα κάνεις όταν έρθει η ώρα. Και, δυστυχώς, όταν ήρθε η ώρα, για πολλούς ανθρώπους που βρίσκονταν στην εξουσία και στη θέση να γράψουν Ιστορία, όχι μόνο για την Αριστερά στην Ευρώπη, αλλά και για όλους τους λαούς της Ευρώπης, προτίμησαν να εξυπηρετήσουν τα προσωπικά και πολύ στενά τους συμφέροντα, και ξέχασαν εντελώς το δημόσιο και κοινωνικό συμφέρον.
Από την άλλη πλευρά, πρέπει να πω ότι η εθνική πολιτική δεν είναι αρκετή. Πρέπει να υπάρξουν συμμαχίες, πρέπει να υπάρξει επικοινωνία και, πάνω απ' όλα, είμαι πεπεισμένη ότι πρέπει να υπάρξουν διαδικασίες και κινητοποίηση στη βάση της κοινωνίας, γιατί κανένα σχέδιο για τη δημοκρατία δεν μπορεί να είναι επιτυχές αν δεν ενσαρκωθεί από το λαό.

Alex Sakalis: Σχετίζεται το Σχέδιο B για την Ευρώπη με το DiEM25;

Ζωή Κωνσταντοπούλου: Το αρχικό κάλεσμα για ένα Σχέδιο B για την Ευρώπη συνυπογράφηκε από τον Jean-Luc Mélenchon, τον Oscar Lafontaine, το Stefano Fassina, τον Γιάνη Βαρουφάκη κι εμένα. Νομίζω πως το Diem είναι μια θετική πρωτοβουλία, μία από τις πολλές θετικές πρωτοβουλίες, οι οποίες θα πρέπει να αναζητήσουν κοινό έδαφος και κοινά πεδία δράσης.
Δεν νομίζω ότι αυτή είναι εποχή για διασπάσεις αλλά για σύγκλιση. Είναι, επίσης, εποχή για παράλληλη προετοιμασία. Επομένως, η προσέγγισή μου είναι ότι χαιρετίζω κάθε πρωτοβουλία προς αυτή την κατεύθυνση και η οποία μπορεί να αγκαλιάσει περισσότερους ανθρώπους με τον ίδιο σκοπό.

Alex Sakalis: Το 2015, ήμασταν αντιμέτωποι με ένα πιθανό Grexit. Το 2016, αντιμετωπίζουμε πλέον ένα πιθανό Brexit. Πολλοί αριστεροί Βρετανοί , που ένιωσαν φρίκη από τη μεταχείριση της Ελλάδας από την ΕΕ, έχουν αρχίσει να υποστηρίζουν ένα Brexit, λέγοντας ότι η ψηφοφορία για την παραμονή στην ΕΕ θα υποστηρίζε ένα αντιδημοκρατικό, νεοφιλελεύθερο σχέδιο. Ο Γιάνης Βαρουφάκης, ωστόσο, υποστήριξε ότι η Βρετανία πρέπει να μείνει στην ΕΕ και να βοηθήσει στη μεταρρύθμισή της, λέγοντας ότι με το να φύγει θα άφηνε το Ηνωμένο Βασίλειο έρμαιο μιας νεοφιλελεύθερης ΕΕ. Τί θέση παίρνετε;

Ζωή Κωνσταντοπούλου: Κανείς στη θέση μου δεν θα μπορούσε να δώσει συμβουλές σχετικά με αυτό. Πιστεύω, ωστόσο, ότι η αντίδραση που περιγράφετε - σχετικά με το τι συνέβη στους Έλληνες με την άμεση συμμετοχή των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων και των εκπροσώπων τους - είναι πολύ υγιής.
Προσωπικά, έχοντας υπάρξει από εκείνους που πάντοτε υποστήριζαν τον αγώνα εντός της ΕΕ, προκειμένου να διεκδικήσουμε ό,τι υπάρχει στην πραγματικότητα κατοχυρωμένο εγγράφως ως κεκτημένο, δεν μπορώ παρά να υπογραμμίσω ότι αυτό που συμβαίνει τώρα στην Ευρώπη, με τη βοήθεια και την άμεση συμμετοχή των εκπροσώπων των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων, είναι μια εντελώς παράνομη, αντιδημοκρατική λειτουργία η οποία είναι βέβαιο ότι διαλύει την Ευρώπη.
Όσον αφορά το ζήτημα για το αν θα πρέπει να μείνουμε ή να φύγουμε από μια Ευρώπη που διαλύεται, θα απαντούσα: απαιτείστε μια Ευρώπη για τους λαούς και για τις κοινωνίες, και εάν αυτό αποδειχθεί δύσκολο εγχείρημα τότε προσεγγίστε την καρδιά του προβλήματος με απόλυτη ειλικρίνεια και αποφασιστικότητα. Έχω επανειλημμένα πει ότι πρέπει να υπάρξουν μηχανισμοί και διαδικασίες ευθύνης και λογοδοσίας για όσους παραβιάζουν κάθε θεμελιωμένη δημοκρατική διαδικασία και αρχή.
Δεν πιστεύω ότι το να υποταχθούμε σε αυτό το είδος της πειθαρχίας, που αντιπροσωπεύει ένα νέο είδος ολοκληρωτισμού, μπορεί να εγγυηθεί οποιοδήποτε μέλλον για την Ευρώπη και τους λαούς της Ευρώπης.

Ακολουθεί το αγγλικό κείμενο

 

The former Speaker of the Greek Parliament discusses her time in Syriza, the importance of a Plan B for Europe, and Grexit vs Brexit. Interview.

Alex Sakalis: January 25 was the one-year anniversary of the election that brought Syriza to power in Greece. You of course were greatly involved in that campaign, before leaving Syriza to run as an independent with Popular Unity following the aftermath of the Greek referendum. What were your thoughts on the one-year anniversary?

Zoe Konstantopoulou: My thoughts on that one-year anniversary were that today’s government, today’s so-called "Syriza" and the policies they have implemented have nothing to do with the 25 January 2015 mandate and the trust with which the Greek people embraced Syriza. And they have nothing to do with Syriza as it used to be back then.
Today we are witnessing a totally transformed party under the name of Syriza, governed by neoliberal, authoritarian policies, having totally surrendered to the creditors. The ties with the young, the poor and the weaker parts of society - on which it built its support - have been disrupted.

AS: How did you first become involved with Syriza? How did you meet Alexis Tsipras?

ZK: I was a member of the independent student union at university, while Alexis Tsipras – who is two years my senior – was a member of the Synaspismos leftist student union. So that’s how we met. I was never a member of Synaspismos or Syriza. I always believed in the power of social movements and this is why I never joined any party. I became a member of Syriza after I was elected as an MP in 2012 and it was then that a major decision was undertaken to transform Syriza into a party of its members. Another promise never kept.



AS: When you were elected as the largest party in January 2015, what were you hoping to achieve in power?

ZK: When I first entered parliament as a MP in 2012 - back when Syriza was the major opposition party - my portfolio was justice, transparency and human rights. I worked on tackling high-profile corruption cases and trying to restore transparency to the way Parliament works.
When the government was formed in 2015, the Prime Minister didn’t want me to undertake the justice portfolio, for reasons that are still not clear to me. So he proposed to me the internal affairs ministry, which I declined.

He then proposed that I become Speaker of the House, which I accepted. I believed that it was time that Parliament became a real representative body of the people - that it should open up to society and become a hospitable place for all citizens.
So my initiatives were all in the direction of opening up Parliament to the people. There were several occasions in which we invited the people and especially communities, social movements, even protestors to come forward and have a say in parliamentary debates. There was a special session for International Women’s Day, where women of all social struggles and those recognised in the fight for freedom, democracy, justice and human rights were given awards by the Parliament.

AS: What did you hope a Syriza government would achieve?

ZK: It was not a question of hope, but a sense of duty - to live up to the expectations and the very specific mandate we had asked for and received from the people: to call for the abolition of the Memorandum regime, bring democracy back to parliament, make an audit of the debt and refuse to pay such an odious debt, and to take legislative initiatives on behalf of all those who had been marginalized in an effort to re-establish their connection with their rights. This was not about hope but a commitment, an obligation and a duty, and I did everything in my power to live up to this obligation.

AS: And at what point did you begin to realise that things were not going quite as planned?

ZK: I would say there had been worrying signs since February. There was this so-called ‘20 February agreement’, which was a complete surrender and which was presented as a sort of victory for the government.
To me it was clear after that moment, that this was not a victorious line of march. It was clear that we really needed to get out of that framework and this was what I said in the Syriza parliamentary group session in February: I said it directly to the Prime Minister. Ultimately, this agreement was the reason why I very rapidly took action to create the Debt Truth Committee, to re-establish and upgrade the Committee for German Reparations and to reopen two recent scandal cases, the Siemens case and the Lagarde list case.

AS: What is the current status of those committees?

ZK: The Debt Truth Committee is under attack by the current government and the current President of Parliament. They removed the committee reports from the parliament website and made a unilateral decision to remove the offices of the committee.
Then they unilaterally ceased the work of the committee. And now we’re at a stage where the current President of Parliament has locked up the personal items and archives of the members of the Committee and is refusing to reopen the offices so that we can relocate to our new offices, which are now being hosted by a private citizen.
The committee is under fierce attack, and this proves that what we are dealing with is not just a coup, but a coup carried out by the current government and a direct treason against the popular mandate.
The war reparations committee has been degraded and it has not yet capitalised on the work done during the previous term, especially the work done by a Special Committee of the Ministry of Finance, which found that there is a live claim of the Greek state against Germany amounting to a sum between 278 to 340bn euros, at the most modest calculations.

When it comes to the Siemens case and the Lagarde list case, they have not been reopened by the parliament and the competent committees. So I would argue that this is a cover up strategy all over again.

AS: What is Plan B for Europe?

ZK: This is an initiative to discuss - at a pan-European level - a new strategy for Europe, with the emphasis on reclaiming the democratic function of the European Union: a democratic function which will, above all, respect popular sovereignty and the rights of the people. It includes not just politicians but members of social movements and activist groups.

AS: So where do you see the openings for the left in Europe? The case of Syriza seems to suggest that national party politics cannot achieve any meaningful change in the current system.

ZK: I don’t believe that at all. I don’t think this was a failure of national party politics. This was a treason on the part of persons who betrayed the left. They betrayed the principles and the history of the left, just in order to keep themselves in power.
This should not be interpreted as a failure of the left, this should just teach us that no matter how many declarations you sign, no matter how many principles you agree upon, what really counts is what you do when the time comes, and unfortunately when the time came, for a lot of people who were in power and in a place to make history, not just for the left in Europe, but for all people in Europe, they preferred to serve their personal and very narrow interests, and they forgot all about the public and social interests.
On the other hand, one must say that national policy is not enough. There must be alliances, there must be communication and above all I am convinced that there must be grassroots procedures and mobilisation, because no project for democracy can be successful if it is not incarnated by the people.



AS: Is Plan B for Europe affiliated with DiEM25?

ZK: Well the original call for a Plan B for Europe was co-signed by Jean-Luc Melenchon, Oscar Lafontaine, Stefano Fassina, Yanis Varoufakis and myself. I think DiEM is a positive initiative, one of many positive initiatives, which should look for common ground and common fields of action.
I do not think that this is a time for splitting up, but for convergence, and this is also a time for parallel work, so my approach is that I very much welcome every initiative in that direction, and which can embrace more people in the same cause.

AS: In 2015, we were faced with a potential Grexit. In 2016, we now face a potential Brexit. Many British left-wingers, who are appalled at the EU’s treatment of Greece, have started arguing for a Brexit, saying that voting to stay in the EU would be supporting an undemocratic, neoliberal project. Yanis Varoufakis however has argued that Britain has to stay in the EU and help reform it, saying that leaving would just leave the UK susceptible to a neoliberal EU. What position do you take?

ZK: No-one in my place could give advice on this. I do believe however, that the reaction you’re describing - regarding what happened to the Greeks with the direct participation of European institutions and representatives – is a very healthy one.
Myself, having been one of those who always supported fighting within the EU in order to claim what is actually there in writing as an acquis, I cannot help but underline that what is now happening in Europe, with the aid and direct participation of the representatives of the European institutions, is a totally illegal, undemocratic performance which is bound to tear Europe apart.
On the question on whether to stay or leave in a Europe which is tearing itself apart, I would answer: claim Europe for the people and for societies, and if this proves a difficult endeavour then approach the heart of the matter very frankly and very decisively. I have repeatedly said that there should be liability and accountability mechanisms and procedures for those who are violating everything that’s there when it comes to democratic procedures and principles.
I do not believe that subordinating ourselves to this kind of discipline, which only represents a new kind of totalitarianism, can guarantee any future for Europe and the people of Europe.